किन मनाईन्छ शिवरात्री ?

हिन्दूधर्मावलम्बीहरुले शिवको पूजा आरधना गरी शिवरात्री मनाउँछन् । भगवान् ब्रह्माले रूद्ररूपि शिवजीलाई उत्पन्न गरेको दिनको रुपमा  शिवको पूजा आरधना गरिन्छ । आजकै दिन शिव पार्वतीको विवाह भएको थियो । नेपालमा पशुपतिनाथ मन्दिर परिसर तथा देशैभरका शिवमन्दिरहरुमा यस दिन भक्तजनको ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ ।

सृष्टिकालमा आज भगवान् शिव मध्यरात्रीकालमा ब्रह्माबाट रुद्रका रूपमा अवतरण भएको विश्वास गरिन्छ ।  शिवले ताण्डव नृत्य गर्दै तेस्रो नेत्र खोल्दा त्यसबाट निस्किएको ज्वालाले ब्रह्माण्डलाई समाप्त पार्ने प्रलयकालका रुपमा आजको दिनलाई लिइन्छ । आजकै दिनबाट ब्रम्हाले पनि नयाँ वैदिक शक्तियुक्त श्रृष्टिको शुरुवात गर्दछन् । त्यसैले यस पर्वलाई महाशिवरात्री भनिएको हो । महाशिवरात्रीकै रात शिव पार्वतिको विवाह भएको विश्वास गरिने हुँदा, आज राती शिवजीको जन्ती निकालिन्छ ।

कतिपयले शिवरात्रीलाई ऋषि बोधोत्सवका रूपमा पनि मनाउने गरेका छन् । निर्जल व्रत, रात्री जागरण, चार प्रहरको पूजा, शिवलिङ्गमा दुग्धाभिषेक र शिव महिमायुक्त किर्तन गरी शिवरात्रीको ब्रत उत्सव मनाइन्छ । शिवरात्रीलाई धार्मिक अनुष्ठानको राजा दिन भनिन्छ । शिवरात्रीका बेला पूजन वा शिवार्चनमा इशानमूर्तिको दूधले स्नान गरिन्छ भने अघोरमूर्तिमा दहिले स्नान गराइन्छ ।

त्यस्तै वामदेवमूर्तिलाई घिउले र सद्योजात लिंगोद्भवमूर्तिलाई महले स्नान गराइन्छ ।शिवभक्तहरुले कालरात्री, मोहरात्री, सुखरात्री र शिवरात्री गरी चार वटा रात्रीहरु विशेष रुपमा मनाउँदछन् । उक्त रात्रीमध्ये सवैभन्दा महत्वपूर्ण र पवित्र भएकाले शिवरात्रीलाई महाशिवरात्री भन्ने गरिएको हो । शिवले महाशिव महादेव र रात्री शब्दले अज्ञानतायुक्त अन्धकार बुझाउँदछ ।

त्यहि अज्ञानतायुक्त अन्धकारबाट मुक्त हुन शिवरात्रीका दिन शिवभक्ति गर्नुपर्ने मान्यता छ । शिवरात्रीलाई कष्टकर जीवन विताईरहेका समस्त प्राणीका हृदयमा शिव भाव छर्ने र उनीहरुको सुखमय दिनको शुरुवातको रेखा कोर्ने दिनका रुपमा लिइन्छ । व्रतोत्सवहरु मध्ये सर्वोत्तम मानिएको महाशिवरात्रीका दिन उपवास बसी ॐ नमः शिवायू मन्त्र जपेमा, सर्वसिद्धी लाभ हुने विश्वास छ । यसो गर्दा यमलोक जानु नपर्ने धार्मिक विश्वास गरिन्छ ।